Sismik Jeoloji

Türkiye'deki Fay Hatları

Hangi fay nerede, ne kadar tehlikeli?

Türkiye Aktif Fay Haritası

Fay hatlarına tıklayarak detaylı bilgi alabilirsiniz.

KAF (Kuzey Anadolu)DAF (Doğu Anadolu)Gediz GrabeniB. Menderes GrabeniFethiye-BurdurVan Fayı

Fay Hattı Nedir?

Fay hattı, yer kabuğunda gerilim birikmesi sonucu oluşan kırıklardır. Bu kırıkların iki tarafındaki kayaç blokları birbirine göre hareket edebilir. Aktif faylar, son 11.000 yıl içinde (Holosen) hareket etmiş ya da hareket etme potansiyeli taşıyan faylardır. Türkiye, dünyanın en yüksek aktif fay yoğunluklarından birine sahiptir.

MTA (Maden ve Tetkik Arama) verilerine göre Türkiye'de 485'in üzerinde aktif fay segmenti belgelenmiştir. Bu fayların büyük bölümü ülke nüfusunun yoğun olduğu kentlerin yakınından geçmektedir.

Ana Fay Sistemleri

Kuzey Anadolu Fay Sistemi (KAFS)

Aktif

~1.500 km↔ Sağ Yanal Doğrultu Atımlı

Karlıova → Marmara Denizi

Türkiye'nin en uzun ve en iyi bilinen fayıdır. Son 80 yılda batıya doğru ilerleyen deprem dizisine sahne olmuş; 1939'dan 1999'a kadar M7+ büyüklüğünde 7 büyük deprem üretmiştir. Marmara segmenti, İstanbul'a yakınlığı nedeniyle en kritik segment olarak değerlendirilmektedir.

Doğu Anadolu Fay Sistemi (DAFS)

Aktif

~580 km↔ Sol Yanal Doğrultu Atımlı

Karlıova → Hatay (İskenderun Körfezi)

Şubat 2023'te Kahramanmaraş merkezli Mw 7.7 ve Mw 7.6 depremlerine neden olan faydır. Bu depremler öncesinde fayın büyük bir bölümü yaklaşık 500 yıldır enerji biriktiriyordu. Uzun sessizlik periyodları bu tür fayları özellikle tehlikeli kılar.

Batı Anadolu Genişleme Sistemi

Aktif

Birden fazla segment↔ Normal Faylar

Ege Bölgesi geneli

Batı Anadolu, tektonik olarak genişlemekte olan bir bölgedir. Bu bölgedeki normal faylar; Büyük Menderes, Gediz ve Bakırçay gibi grabenler boyunca uzanmaktadır. 2020 İzmir depremi (Mw 6.9) bu sistemin Seferihisar fayı üzerinde oluşmuştur.

Ölü Deniz Fay Sistemi (ÖDFS)

Aktif

~1.000 km (Türkiye içi kısmı ~150 km)↔ Sol Yanal Doğrultu Atımlı

Hatay — Suriye sınırı

Afrika Plakası'nın Arap Plakası'ndan ayrıldığı bu transform fay, Türkiye'nin güney ucundan geçmektedir. Hatay ve çevresini etkilemekte olup Doğu Anadolu Fay Sistemi ile birleştiği nokta özellikle aktif sismik aktivite göstermektedir.

Fay Mesafesi ve Bina Güvenliği

Bir binayı fay hattından ne kadar uzak tutmak gerekir? Türk deprem yönetmeliğine göre aktif fay hatlarına belirli mesafelerde yapı yasakları veya özel yapım koşulları uygulanmaktadır. Ancak yönetmeliğin uygulanmasındaki aksaklıklar nedeniyle pek çok yapı aktif faylara tehlikeli yakınlıkta inşa edilmiştir.

0–50 m

Kesinlikle yasak

Aktif fayın gövdesi veya hemen yanı

50–200 m

Özel inceleme

Zemin etüdü ve mühendislik çözümü zorunlu

200–500 m

Dikkatli yaklaşım

Yönetmeliklere tam uyum kritik

500 m+

Genel standartlar

Normal yapı yönetmelikleri uygulanır

Yaşadığınız Yerin Fay Mesafesini Öğrenin

Deprem Hattı, her ilçe için en yakın aktif fay hattına olan mesafeyi ve beklenen maksimum deprem büyüklüğünü göstermektedir.

Fay Mesafemi Öğren →

Kaynaklar

• MTA Aktif Fay Haritası — mta.gov.tr

• Emre, Ö. ve ark. (2018). Active Fault Database of Turkey. Bulletin of Earthquake Engineering, 16(8).

• Şengör, A.M.C. ve ark. (2005). The North Anatolian Fault. Annual Review of Earth and Planetary Sciences.

• TBDY 2018 — Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği